Ο πληθυσμός μιας πόλης δεν αλλάζει απότομα. Αλλάζει αργά, μέσα από μικρές καθημερινές επιλογές: πότε δημιουργούμε οικογένεια, πού επιλέγουμε να ζήσουμε, πώς εξελίσσεται η υγεία και η ποιότητα ζωής.
Τα ανοιχτά δεδομένα του Δήμου Πατρέων μάς βοηθούν να δούμε πώς εξελίχθηκε η φυσική κίνηση του πληθυσμού τα τελευταία 25 χρόνια και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για το μέλλον της πόλης.
Η πορεία των γεννήσεων στον Δήμο Πατρέων
Από το 1999 έως το 2024, οι γεννήσεις στην Πάτρα παρουσιάζουν μια γενικά πτωτική τάση, με ορισμένες χρονιές να εμφανίζουν μικρές αυξήσεις ή σταθεροποίηση.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 παρατηρείται μια σχετικά καλύτερη εικόνα, η οποία κορυφώνεται το 2009, χρονιά κατά την οποία καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός γεννήσεων (2.729).
Από εκεί και μετά, η τάση αλλάζει σταδιακά, με τη μείωση να γίνεται πιο έντονη μετά το 2021. Το 2024 καταγράφεται ο χαμηλότερος αριθμός γεννήσεων της περιόδου (1.534).
Γράφημα πορείας των γεννήσεων του Δήμου Πατρέων στο πέρασμα των χρόνων (1999-2024)
Η συνολική διαφορά ανάμεσα στο υψηλότερο και το χαμηλότερο σημείο της περιόδου φτάνει τις 1.195 λιγότερες γεννήσεις τον χρόνο, μια μεταβολή που αποτυπώνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, στις κοινωνικές συνθήκες και στις επιλογές των νοικοκυριών.
Πώς αλλάζουν οι γεννήσεις ανά πενταετία
Όταν εξετάζουμε τα δεδομένα σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα (ανά πενταετία), η εικόνα γίνεται πιο καθαρή.
- Την περίοδο 2014–2018 καταγράφεται η μεγαλύτερη πτώση στον αριθμό των γεννήσεων.
- Στα πιο πρόσφατα χρόνια, ο συνολικός αριθμός εμφανίζεται ελαφρώς αυξημένος, ωστόσο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η περίοδος 2019–2024 περιλαμβάνει περισσότερα έτη.
Αν λάβουμε υπόψη τον μέσο ετήσιο αριθμό γεννήσεων, διαπιστώνεται ότι τα επίπεδα παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με την πρώτη δεκαετία της ανάλυσης.
Πίνακας ποσοστιαίας μεταβολής των γεννήσεων ανά πενταετία (η μεταβολή αφορά το σύνολο γεννήσεων της κάθε πενταετίας από την προηγούμενή της)
| Περίοδος | Γεννήσεις | Ποσοστιαία Μεταβολή (%) |
| 1999-2003 | 11864 | – |
| 2004-2008 | 12562 | 5.88 |
| 2009-2013 | 12350 | -1.69 |
| 2014-2018 | 10100 | -18.22 |
| 2019-2024 | 10539 | 4.35 |
Η εξέλιξη των θανάτων στην Πάτρα
Την ίδια περίοδο, ο αριθμός των θανάτων ακολουθεί αντίστροφη πορεία.
Γράφημα πορείας των θανάτων του Δήμου Πατρέων στο πέρασμα των χρόνων (1999-2023)
Από το 1999 έως το 2023 καταγράφεται μια σταθερή ανοδική τάση, με έντονες διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά. Η πιο έντονη αύξηση εμφανίζεται την περίοδο 2020–2022, ενώ το 2023 παρατηρείται μια μικρή αποκλιμάκωση, χωρίς ωστόσο επιστροφή στα επίπεδα των προηγούμενων δεκαετιών.
Το 2022 καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων (2.467), ενώ το 1999 ο μικρότερος (1.488). Συνολικά, μέσα σε 25 χρόνια, οι θάνατοι αυξάνονται κατά περίπου 41%.
Πίνακας συνολικής ποσοστιαίας μεταβολής (αύξηση) του αριθμού θανάτων στον Δήμο Πατρέων (1999-2023)
| Έτος | Αριθμός θανάτων | Ποσοστιαία Μεταβολή (%) |
| 1999 | 1488 | – |
| 2023 | 2103 | +41.33 % |
Τι σημαίνει «φυσικό ισοζύγιο» στην πράξη
Για να κατανοήσουμε τη συνολική εικόνα, εξετάζουμε το φυσικό ισοζύγιο, δηλαδή τη σχέση μεταξύ γεννήσεων και θανάτων.
Όταν οι γεννήσεις είναι περισσότερες από τους θανάτους, ο πληθυσμός αυξάνεται φυσικά. Ενώ όταν οι θάνατοι υπερβαίνουν τις γεννήσεις, ο πληθυσμός μειώνεται.
Στην Πάτρα:
- έως το 2017, το ισοζύγιο παρέμενε θετικό
- από το 2017 και μετά, η αναλογία περνά σταδιακά κάτω από τη μονάδα
Το 2023, για κάθε 100 θανάτους, αντιστοιχούν περίπου 75 γεννήσεις.
Τι μας δείχνουν συνολικά τα δεδομένα
Τα ανοιχτά δεδομένα μάς επιτρέπουν να δούμε την πόλη όχι στατικά, αλλά ως έναν ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται. Η κατανόηση των δεδομένων είναι το πρώτο βήμα για μια πόλη πιο φιλική, πιο λειτουργική και πιο ανθρώπινη.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται βασίζονται σε ανοιχτά δεδομένα του Δήμου Πατρέων και αποσκοπούν στην ενημέρωση και κατανόηση των δημογραφικών τάσεων της πόλης.
Μπορείτε να τα βρείτε τα σύνολα δεδομένων που αναλύθηκαν στη παρακάτω διεύθυνση: https://catalog.data.patras.gr/dataset/fysikh-kinhsh-plhthysmou
Για αναλυτικά σύνολα δεδομένων, πρόσθετα γραφήματα και δυνατότητα λήψης και επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων, μπορείτε να επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα Ανοικτών Δεδομένων του Δήμου Πατρέων στη διεύθυνση https://catalog.data.patras.gr/dataset/
